Wie dit herskryf het kan ek nie sê nie, maar die oorspronklike artikel kom van die Hudson Institute, een van daai tipiese Amerikaanse “think tanks” wat veg vir private eiendomsregte, vryheid van spraak, demokrasie en ‘n vrye mark. Dis nooit heeltemal duidelik wat die eintlike doel van hierdie organisasies is nie, of wie vir hulle geld gee nie, want dis gewoonlik Amerikaners wat vir ‘n Amerikaanse gehoor preek. Dis nie asof private eiendomsregte, vryheid van spraak, demokrasie en ‘n vrye mark bedreig word in Amerika nie.

Die basiese feite van die oorspronklike artikel klink wel akkuraat. Die sentrum-regse Nederlandse Minister van Binnelandse Sake het gesê die regering dink dat hulle moet wegbeweeg van multikulturalisme en meer klem lê op integrasie. Angela Merkel het ook ‘n paar maande gelede grotendeels dieselfde gesê oor Duitsland. Gebrek aan integrasie is ‘n groot probleem in Wes-Europa, en dis inderdaad iets waaraan die meeste lande hier probeer werk. Vlaamse dorpe nooi vroulike immigrante vir tee, waar hulle vermoedelik heerlik gesels en melktert en koesisters eet.

Dis moeilik om presies te sê wat mense spesifiek bedoel met “multikulturalisme”, en of almal dieselfde bedoel. Die meeste bedoel waarskynlik dat ek vry is om my jembe met ‘n passie te speel, maar dat ek weet ek moet ophou na tienuur saans. Of dat ek vry is om ‘n kerrie van bokvleis en afval te maak op feesdae, maar dat ek weet ek moenie die bok in die straat voor my huis slag nie. Elke ou is vry om sy eie ding te doen, binne die reëls.

Die probleem kom natuurlik wanneer mense nie weet wat hierdie reëls is nie. Wat veral in Nederland gebeur is dat immigrante begin om ghettos te vorm, en dat hulle nooit self buite daardie ghettos kom nie. Omdat hulle die taal nie praat nie, kry hulle nie werk nie. En omdat hulle nooit buite die ghetto kom nie, leer immigrante nooit die gasland se eie kultuur ken nie.

Uiteindelik is multikulturalisme ‘n goeie ding, want dit beteken byna dieselfde as dat mense nie in mekaar se sake lol nie. Maar dit kan net werk as dit wederkerig is, en dit kan net wederkerig wees as almal mekaar se eienaardighede aanvaar. En dis wat die meeste mense in Nederland (hopelik) onder “integrasie” verstaan, dat almal hierdie kultuur van wederkerige aanvaarding deel. Een glo vrouens is nie te vertrou met delikate sake soos om ‘n motorkar te bestuur of in die publiek te verskyn nie, die ander glo daar is niks soos ‘n gram of twee Nederwiet om die week mee af te sluit nie. En die kans dat dit ooit gaan gebeur is vermoedelik redelik skraal.

Wanneer ons kinders die geskiedenis van post-koloniale Afrika leer sal hulle ‘n gevallestudie van Zimbabwe moet behandel.
Hulle sal leer hoe die “broodmandjie” van Afrika verval het in chaos, met die hoogste inflasiekoers in die wêreld.
Hulle sal leer dat ongeveer vier miljoen Zimbabwiërs moes vlug vir hongersnood en politieke onderdrukking.
Hulle sal leer hoe ‘n kleptokrasie homself verryk het terwyl die armes moes doodgaan.
Dit sal nie ‘n geskiedenisles wees nie. Dis ‘n ontleding van massamoord.

Hartseer woorde, maar ook bemoedigend. Die eerste stap na herstel is om die probleem te beskryf. Vir té lank was die reaksie van té veel Afrikane eenvoudig om die probleme van Zimbabwe te ontken, maar die probleme van Zimbabwe is nie iets wat die Europese Unie of die G8 of die IMF kan oplos nie. Die probleme van Zimbabwe sal in die sub-kontinent opgelos moet word.

Die syfers is reeds ‘n paar jaar oud, en nie noodwendig 100% akkuraat nie, maar indien enigiets is dit laer as die werklikheid.

Vir my vlug Amsterdam toe begin die tou vir die sekuriteit al in die parkade. Die ure tik verby. Tick tick tock it’s a quarter to two, I don’t know what to do. Hoe nader ons aan die X-ray masjiene skuifel, hoe meer begin ons klere uittrek, want almal is teen die tyd laat vir hulle vlugte. Terselfdertyd weet ons die beamptes wil alles aan ons fynkam. Met die uittrekkery van baadjies, belde en skoene het ‘n paar mense vir mekaar geloer en telefoonnommers uitgeruil, maar ek was nie so gelukkig nie.

Soos skape by ‘n diphek drom almal saam en druk, want almal is haastig.

Ek vererg my vir die situasie waarin ons almal op die lughawe gedompel is deur ‘n klomp walgworse wat ‘n verwronge issue met die wêreld het. Dink enige iemand werklik dat ‘n ou tannie van 94 in ‘n rolstoel ‘n moontlike suicide bomber kan wees? Hoekom moet sy dan gestripsearch word? Hoekom moet elke liewe kind, man en vrou nou skielik van hoek tot koek ondersoek word? Kom ons wees eerlik en kyk na die feite; die klomp wat die afgelope paar jaar vir die terreurdade in die lug verantwoordelik was, was nog elke keer ektremisties Islamitiese mans. Nog elke liewe keer. En hulle het ‘n spesifieke “look” waarvoor die lughawepersoneel uitkyk. Hulle het daai “X-faktor” , soos Simon Cowell altyd bitch. Of “X-ray” faktor, as mens in lughawelingo wil praat. Hulle lyk beslis nie soos ‘n middeljarige blanke huisvrou uit Essex met boeksakboude en hangtette nie. Maar nee, nou moet ons almal een vir een deur hierdie ritueel gaan sodat dit “PC” lyk. Vir wie show ons af?

Maar as die gevaar eg is, is dit reg dat almal deursoek word. Ook Ouma in haar rolstoel, want as ek dreig om Oupa se Viagra weg te steek sal Ouma enigiets in haar handbagasie dra. Selfs ‘n botteltjie water. Of as Antie Doris ‘n kompetisie wen vir ‘n trip New York toe, hoe gaan sy weet daar is ‘n vals bodem in die oulike geel tas wat sy saamgekry het?

Die realiteit van regte terroriste is dat hulle altyd ‘n ander manier sal vind. Vir elke deur wat jy toemaak, is daar tien deure oop. As jy nie ‘n geweer op ‘n vliegtuig kan kry nie, vat jy plofstof. As jy nie plofstof op ‘n vliegtuig kan kry nie, vat jy ‘n garotte. En as jy absoluut niks op ‘n vliegtuig kan kry nie, blaas jy ‘n trein op. Of ‘n bus. Of ‘n donkiekar in ‘n mark. Maak nie regtig saak wat nie, want donkiekareienaars word net so bang as treinreisigers, en die enigste doel van terrorisme is om mense bang te maak.

Die vraag is of dit reg is dat mense bang is. Is die gevaar eg? Kort antwoord: nee, die gevaar van terrorisme is byna nooit eg nie, want selfs in Bagdad is jou kanse om opgeblaas te word bitter min. ‘n Kans is ‘n kans, natuurlik, maar ek het nog steeds nie die lotery gewen nie, so ek weet kans is nie dieselfde as gebeur nie.

Mense is in elk geval nie bang vir terroriste en hul kanse nie. Mense is bang omdat die regering en die media sê hulle behoort bang te wees. Ek is nie bang vir terroriste nie. Ek is nie bang wanneer ek ‘n jong moslim sien nie. Maar ek is bang wanneer ek by die lughawe is, wanneer klein mensies met groot magte my privaat eiendom en persoonlike lewe mag deurgrawe met latex handskoene. Wanneer ek nie kan onthou of ek daai laaste slukkie water uitgedrink het nie, of ek my naelvyl mooi netjies in my tas toegesluit het nie, of ek die Swiss Army sakmes wat ek al van Standerd 5 af het by die huis gelos het. Dit maak my bang, dit maak my senuagtig, en dit laat my sleg slaap elke keer voor ek moet vlieg.

So wie is die terroriste hier? Die absolute minderheid moslems wat bereid is om te moor vir hul geloof (meestal sonder veel impak of sukses), of die mense wat ‘n werklike impak op my en die algemene publiek het, die regeringsmense met hul donkerbrille en geheime en totale aanslag?

Want veel verskil tussen hierdie mense se gevare en dreigemente en PW se totale aanslag van die jare 80 is daar nie. ‘n Bang bevolking is ‘n gehoorsame bevolking. PW en sy mense het dit nie alles self opgemaak nie, maar hulle het dit definitief aangedik. Want solank ons leef asof daar ‘n totale aanslag bestaan, leef ons onder die reëls van so ‘n totale aanslag. ‘n Absurde aanslag waar botteltjies water en kinders se bababottels die belangrikste wapens is.

Eintlik is dit tyd dat ons, in ware PW styl, ‘n beskuldigende vinger uitsteek en die regte skuldiges agter hierdie terreur uitwys: die regeringsamptenare wat skielik regte mag bo hul eie verwagtings het, die staatsdepartemente wie se begrotings oornag vertienvoudig, en die media wat meer koerante verkoop met elke einde-van-die-wêreld storie. Dis die regte terroriste. As ons die terrorisme hier by sy wortel afsny los dit ‘n handjievol van Casper se “vaak taap individue” wat die wêreld wil opblaas, en ‘n network van polisie- en intelligensiedienste met die vermoë om hierdie mense dop te hou en te keer. Almal doen waarmee hulle goed is, en ek kan weer ‘n bottel water saamvlieg om my lugsiekpille mee te sluk.

Miskien is dit ‘n aanduiding van hoe ouderwets die konsep van ‘n nasiestaat in Europa is. Is die mense van hierdie streek werklik so verskillend dat hulle verskillende regerings nodig het? Of maak dit meer sin om ‘n plaaslike verteenwoordiger op ‘n Europese vlak te hê? ‘n Europese Parlement met demokraties verkose verteenwoordigers maak sekerlik meer sin as die Babelse verwarring en vriendjespolitiek waaruit die Europese Parlement vandag bestaan.

Zo heeft de regering steeds meer de neiging het Engels als enige ambtelijke taal te hanteren. Ook is het aantal scholen waar Afrikaans wordt gesproken afgenomen van 3400 in 1994 tot ongeveer 800 in 2006, en worden de universiteiten gedwongen steeds meer te ‘verengelsen’.

De Klerk was in Amsterdam vir vieringe vir van 125-jarige bestaan van die Nederlands-Zuidafrikaanse Vereniging (NZAV). Van sy eie rol in die totstandkoming van die benarde situasie vir Afrikaans as kultuurtaal het hy klaarblyklik niks gesê nie.

Dear Jack,

This is an extraordinarily difficult letter to write, and it may even be a perilous exercise. Dangerous because your present Administration and its specialized agencies by all accounts know no restraint in hitting out at any perceived enemy of America, and nobody or nothing can protect one from their vindictiveness. Not even American courts are any longer a bulwark against arbitrary exactions. Take the people being kept in that concentration camp in Guantánamo: They are literally extraterritorial, by force made anonymous and stateless so that no law, domestic or international, is habilitated to protect them. It may be an extreme example brought about by abnormal circumstances — but the criteria of human rights kick in, surely, precisely when the conditions are extreme and the situation is abnormal. The predominant yardstick of your government is not human rights but national interests. (Your President keeps repeating the mantra.) In what way is this order of priorities any different from those of the defunct Soviet Union or other totalitarian regimes?

The war against terror is an all-purpose fig leaf for violating or ignoring local laws and international agreements and treaties. So, talking to America is like dealing with a very aggressive beast: One must do so softly, not make any brusque moves or run off at the mouth if you wish to survive. In dancing with the enemy one follows his steps even if counting under one’s breath. But do be careful not to dance too close to containers intended for transporting war prisoners in Afghanistan: One risks finding one’s face blackened by a premature death.

Why is it difficult? Because the United States is a complex entity despite the gung-ho slogans and simplistic posturing in moments of national hysteria. Your political system is resilient and well tested; it has always harbored counterforces; it allows quite effectively for alternation: for a swing-back of the pendulum whenever policies have strayed too far from middle-class interests–with the result that you have a large middle ground of acceptable political practices. Why, through the role of elected representatives, the people who vote even have a rudimentary democratic control over public affairs! Except maybe in Florida. Better still–your history has shown how powerful a moral catharsis expressed through popular resistance to injustice can sometimes be; I have in mind the grassroots opposition to the Vietnam War. And all along there was no dearth of strong voices speaking firm convictions and enunciating sure ethical standards.

Where are they now? What happened to the influential intellectuals and the trustworthy journalists explaining the ineluctable consequences of your present policies? Where are the clergy calling for humility and some compassion for the rest of the world? Are there no ordinary folk pointing out that the President and his cronies are naked, cynical, morally reprehensible and very, very dangerous not only for the world but also for American interests–and by now probably out of control? Are these voices stifled? Has the public arena of freely debated expressions of concern been sapped of all influence? Are people indifferent to the havoc wreaked all over the world by America’s diktat policies, destroying the underpinnings of decent international coexistence? Or are they perhaps secretly and shamefully gleeful, as closet supporters of this Showdown at OK Corral approach? They (and you and I) are most likely hunkered down, waiting for the storm of imbecility to pass. How deadened we have become!

In reality the workings of your governing system are opaque and covert, while hiding in the chattering spotlight of an ostensible transparency, even though the ultimate objective is clear. Who really makes the policy decisions? Sure, the respective functions are well identified: The elected representatives bluster and raise money, the lobbyists buy and sell favors, the media spin and purr patriotically, the intellectuals wring their soft hands, the minorities duck and dive and hang out flags… But who and what are the forces shaping America’s role in the world?

The goal, I submit, is obvious: subjugating the world (which is barbarian, dangerous, envious and ungrateful) to US power for the sake of America’s interests. That is, to the benefit of America’s rich. It’s as simple as that. Oh, there was a moment of high camp when it was suggested that the aim was to make the world safe for democracy! That particular fig leaf went up in cigar smoke and now all the other excuses are just so much bullshit, even the charlatan pretense of being a nation under siege. This last one, I further submit, was a sustained Orson Wellesian campaign to stampede the nation in order to better facilitate what was in effect a right-wing coup carried out by cracker fundamentalists, desk warriors proposing to “terminate” the states that they don’t like, warmed up Dr. Strangeloves and oil-greedy conservative capitalists.

I do not want to equate your glorious nation with the deplorable image of a President who, at best, appears to be a bar-room braggart smirking and winking to his mates as he holds forth his hand-me-down platitudes and insights and naïve solutions. Because I know you have many faces and I realize how rich you are in diversity. Would I be writing this way if I had in mind a black or Hispanic or Asian-American, members of those vastly silent components of your society? It would be a tragic mistake for us out here to imagine that Bush represents the hearts and the minds of the majority of your countrymen. Many of your black and other compatriots must be just as anguished as we are.

Still, Jack, certain things need to be said and repeated. I realize it is difficult for you to know what’s happening in the world, since your entertainment media have by now totally blurred the distinctions between information and propaganda, and banal psychological and commercial manipulation must be the least effective way of disseminating understanding. You need to know that your country has made the world a much more dangerous place for the rest of us. International treaties to limit the destruction of our shared natural environment, to stop the manufacture of maiming personnel mines, to outlaw torture, to bring war criminals to international justice, to do something about the murderous and growing gulf between rich and poor, to guarantee natural food for the humble of the earth, to allow for local economic solutions to specific conditions of injustice, for that matter to permit local products to have access to American markets, to mobilize the world against hunger, have all been gutted by the USA.Your government is blackmailing every single miserable and corrupt mother’s son in power in the world to do things your way. It has forced itself on the rest of us in its support and abetment of corrupt and tyrannical regimes. It has lost all ethical credibility in its one-sided and unequivocal support of the Israeli government campaign that must ultimately lead to the ethnocide of the Palestinians. And in this it has promoted–sponsored?–the bringing about of a deleterious international climate, since state terrorism can now be carried out with arrogance, disdain and impunity. As far as the Arab nations are concerned, America, giving unquestioned legitimacy to despotic regimes, refusing any recognition of home-grown alternative democratic forces, favored the emergence of a bearded opposition who in time must become radicalized and fanaticized to the point where they can be exterminated as vermin. And the oilfields will be safe.

I’m too harsh. I’m cutting corners. I’m pontificating. But my friend, if you were to look around the world you would see that America is largely perceived as a rogue state.

Can there be a turn-back? Have things gone too far, beyond a point of possible return? Can it be that some of the core and founding assumptions (it is said) of your culture are ultimately dangerous to the survival of the world? I’m referring to your propensity for patriotism (to me it’s an attitude, not a value), to the fervent belief in a capitalist free-market system with the concomitant conviction that progress is infinite, that one can eternally remake and invent the self, that it is more important to be self-made than to collectively husband the planet’s diminishing resources, that the instant gratification of the desire for goods is the substance of the right to happiness, that the world and life and all its manifestations can be apprehended and described in terms of good and evil, finally that you can flare for a while in samsara, the world of illusions (and desperately make it last with artificial means and California hocus-pocus before taking all your prostheses to heaven).

If this is so, what then? With whom? You see, the most detestable effect is that so many of us have to drink this poison, to look at you as a threat, to live with the knowledge of cultural and economic and military danger in our veins, and to be obliged to either submit or resist.

I don’t want to pass the buck. Don’t imagine it is necessarily any better elsewhere. We, in this elsewhere, have to look for our own solutions. Europe is pusillanimous, carefully though hypocritically hostile and closed to foreigners, particularly those from the South; the EU is by now little more than a convenience for its citizens and politically and culturally much less than the contents of any of its constituent parts.

And Africa? As a part-time South African (the other parts are French and Spanish and Senegalese and New Yorker), I’ve always wondered whether Thabo Mbeki would be America’s thin globalizing wedge (at the time of Clinton and Gore it certainly seemed so) or whether he was ultimately going to be the leader who can strategically lead Africa against America. But the question is hypothetical. Thabo Mbeki is no alternative to the world economic system squeezing the poor for the sustainable enrichment of the rich; as in countries like Indonesia and your own (see the role of the oil companies), he too has opted for crony capitalism. Africa’s leading establishments are rotten to the core. Mbeki is no different. His elocution is more suave and his prancing more Western, that’s all.

What do we do, then? As we move into the chronicle of a war foretold (against Iraq), it is going to be difficult to stay cool. Certainly, we must continue fighting globalization as it exists now, reject the article of faith that postulates a limitless and lawless progress and expansion of greed, subvert the acceptance of might is right, spike the murderous folly of One God. And do so cautiously and patiently, counting our steps. It is going to be a long dance.

Let us find and respect one another.

Your friend,

Breyten Breytenbach

Ek wil nie voorgee dat ek baie politieke slag besit nie (en politieke behendigheid is iets wat ek minag). Wél het ek ‘n innige begeerte – nee, ‘n hartstogtelike wil – dat my volk, blank en bruin, en die taal wat ons praat, in hierdie land bly voortbestaan. Ek dit is óns wat bedreig word; ons swart vriende, glo ek, is van hul eie voortbestaan deeglik versekerd. In ‘n wyer verband is ek bekommerd oor álmal wat menslike waardes in hierdie land verteenwoordig.

Die politieke stadiums wat in die nabye toekoms van ons volk versigtig maar met moed deurgemaak moet word, wil ek nie probeer uitdink, skets of náteken nie. Alle klein-politiek moet hokgeslaan word en alle bekommernis oor Oom-Dié of Oom-Daardie se setel in die Parlement moet vergeet word; dat alleen die geregtigheid wat God eis, en die noodlot van ons nasie, blank en bruin, taalkry.

Dat ‘n mens vandag so oral in die land, so spontaan, deur oortuigde Afrikaner- en Suid-Afrikaanse nasionaliste hoor sê: “Ons het verkeerd gehandel teenoor die bruinmense; ons het hulle verwaarloos en selfs afgestoot; ons moet régmaak wat verkeerd gedoen is” – dit is ‘n merkwaardige stuk nasionale psigologie.

Ons leiers moet sorg dat hulle kop-aan-kop bly met hierdie wending in die volksgevoel; anders gee dit ‘n ellendige verwydering af.

Ons lees soms die woorde in die koerante: “Die kleurling is ons natuurlike arbeidsbron”. Ek wil pleit met my mede-blankes en mede-Afrikaners: laat hierdie frase nie die volheid van ons oortuiging wees en die leegheid van ons vriendskap verraai nie. Die bruinman sál werk, soos hy nog altyd gewerk het (en soos ek hoop dat ons, blankes, sal blý werk of weer leer werk); maar ek weier om die bruinman te sien as net handearbeider, “arbeidsbron”. Ek wil hom ook sien as winkelier, geleerde, amptenaar, staatsman, klerk, dokter…; bowenal as gewone mens tussen sy medemense.

Een ding nog glo ek sterk: Laat ons nié, bruin of blank, na die verlede kyk; laat ons nie vra: “Waarom het wit en bruin wat so naby mekaar was, uitmekaar geloop?” nie. Antwoorde en verwyte kan op hierdie vraag volg. Wat sou òf antwoord òf verwyt baat? Één verklaring sou kon lui: daar was ‘n tyd toe die blanke Afrikaner so wanhopig moes veg om ten minste ‘n kern van ‘n eie inheemse, by Suid-Afrika aangepaste oortuiging aan die lewe te hou, dat hy nie altyd helder kon sien nie. Sy verskoning sou dan wees dat sonder daardie kernoortuiging binne die volk, nòg wit nòg bruin blywend in hierdie land sal kan leef; as hy ‘n fout begaan het, kan hy slegs hoop dat die opregtheid van sy strewe méégereken sal word. En: ‘n mens wat nie kan sê: “Ek het gesondig” nie, is verlore. Dieselfde is waar van ‘n mens wat nie kan sê: “Ek vergewe” nie.

Binne elke groep – Afrikaners, Engelse, Bruines en Swartes – is daar dié wat geen redelike oplossing van ons probleme wil hê nie, dié wat oplossings nastreef wat slegs met geweld op die ander groepe afgedruk kan word. Vir sulkes (en daar is duisende van hulle binne elke groep!) sal juis die redelikheid van hierdie boek ‘n aanstoot wees.

Ek sien reeds vooruit die twiste wat aangeblaas kan word in koerante en op verhoë. ‘n Mens wéns dat jy vir elkeen van ons bevolkingsgroepe (en veral vir hulle leiers) enkele dringende woorde kan laat hoor:

Vir die Engelse volksdeel: moenie foute wat die Afrikaner in die verlede begaan het, uitbuit nie. (Dit sou net so erg wees as wanneer óns vir julle gedurig konsentrasiekampe onder die neus hou.) Moenie dat die Afrikaner en die Engelsman tou-trek om die Bruinman te besit, te beheer, te manipuleer nie. Ons moet juis albei daarna strewe dat hy nie meer, nooit weer, kán besit of gemanipuleer word nie; dat hy vrye mens onder ons is, en saam met ons oor sy en ons toekoms beslis.

Vir die Bruinmense slegs twee dinge: a) moet nie met wrok of verwyt na die verlede kyk nie; en b) laat julle deur niemand gebrúík nie.

Vir ons Swart Landgenote: a) Moenie die bruin mense verag soos hulle verag word nie: hulle is nie ‘n “bastersoort” tussen julle en ons nie – weggooi-goed van albei kante af nie – : hulle is deel van óns mense. b) Hulle en ons: dit is een soort ding: as julle aan hulle vat, vat julle aan óns. c) As ons ons bruin broers aan die arm vat na óns kant toe, dan is dit nie dat ons vir júlle wegstamp nie, of vir óns sterkmaak teen julle nie; dit is alleen dat ons vir twee soorte mense ‘n plek wil regmaak in twee helftes van hierdie groot land van ons. d) Die wit en die bruin mense besit ‘n deel van hierdie land. Dit is grond wat nooit julle s’n was nie. Moet nie glo as iemand vir julle sê dat die hele Afrika julle s’n is nie. Dit is ‘n leuen. En moet nie glo as iemand sê dat julle óns stuk van die land sal kan vat nie: dit sal so ‘n slagtery afgee dat nie een van ons twee daarná sal asem hê nie. e) Julle geluk lê in ‘n eie vrye lewe in één deel van hierdie land – nié in baasspeel oor ander groepe in ‘n onverdeelde land nie.

En dan vir ons blanke Afrikaanssprekende Landgenote: ek is bly dat hierdie boek in Afrikaans verskyn; dat dit geskryf is deur ‘n mede-Afrikaner; ek sou selfs ‘n bietjie jaloers gevoel het as dit nie van óns kant af gekom het nie.

Laat ons nou sorg dat een of ander joernalissie, een of ander politikussie nie met ‘n kreet soos die volgende die éérste inspring nie:

a) Van ‘n moontlike Engels-talige politikus of koerant: “Afrikaner Church Leader and Intellectual in Revolt” … sodat ons dan ons hele oorweging van die boek onderdruk omdat dié meneertjie Joernalis ons só wou manipuleer, so wou úítmaneuvreer. Keer op keer word hierdie spel met ons gespeel; ‘n mens kry eintlik skaam vir ons intellek wat die spel nie deursíén nie. ‘n Mens moet sélf jou posisie kies – nie iemand anders toelaat om te sê nie: “Jy gaan staan dáár, want ek wil híér staan.”

b) Die tweede gevaar: ‘n Afrikaans-talige politikus of koerant wat in groot swart letters uitvlóék : “Afrikaanse kerkman vra Bont-beleid. Wil kapituleer voor die winde van verandering”.

Ons is sat van hierdie winderige, holrug-geryde frase – al is dit net om sy slegte styl. Ewe smaakloos en onwaardig is ons koerantegepeuter met die woord “bont”.

Laat ons almal hierdie boek aandagtig lees, en oorweeg; en verlang, diep in ons hart verlang, na insig en na wysheid om te handel.

N. P. van Wyk Louw

Voetnota 1: Ek vind “Kleurling” (mét of sonder hoofletter) ‘n nare woord, met plantasie- en koloniale bysmake – en dalk nie eers goeie Afrikaans nie, ‘n geïmporteerde woord; en ek verkies die woord “bruinmens” wat ek as kind uit die mond van die bruinmense self leer gebruik het.

En bruin-self, as kleur, is sekerlik nie iets leliks nie. Anders, waarom sou ons dit só met braai-in-die-son probeer verkry? En “wit” vir óns kleur: dis tog maar beeldspraak: deel-vir-die-geheel: “wit” is één van ons bruinerige pienk-wit-vaal-geel gelaatskleur se tinte. Wanneer ons die dag regtig “wit” of “blank” is, roep ons die dokter.

Hierdie hele woordespel met kleur is net spel, natuurlik. En ek speel hier so daarmee dat ons mense kan afleer om speelgoed te hanteer. Die werklik skeidende faktore tussen mensegroepe is kultuurfaktore; en die werklik bindende is wéér: kultuur.

Voetnota 2: Ons, die Afrikaners, was nog byna ons hele geskiedenis deur “in revolt” – dis maar húlle wat nou eers daarvan hoor; soos die Christen wat “nou die dag” eers gehoor het hoe sy Joodse buurman skuldig is aan Christus se dood. Daar moet alleen Afrikaners van ander tale en kleure aansluit by die beweging om nuwe paaie oop te breek waarlangs elkeen in hierdie land goed kan lewe; die beweging teen almal wat wil hê dat ons een groot deurmekaar-massa word waarin die minderheidsgroepe (wit en bruin) platgetrap gaan word.

“‘Hoe kijk je dan tegen de blanken aan?’, vroeg ik haar. Haar vader is bovendien vermoord in die beruchte gevangenis tussen Johannesburg en Pretoria. Zij antwoordde: ‘Wat die meeste mense dink is dat ons die Boere haat. Maar zet me liever bij een Boer, want wij leven al honderden jaren samen – in een soort slaaf-meesterverhouding. De Engelsen hebben nooit met ons gecommuniceerd, die kennen onze cultuur niet.’ Toen viel mijn hele beeld in duigen. Ik dacht dat de Engelsen een soort fatsoenlijke kolonialistische politiek hadden gevoerd. Maar ondergronds waren het ongehoorde klootzakken. Tijdens de apartheid konden Britse jongens zelfs vluchten voor hun legerdienst. Ze hadden twee paspoorten, de Afrikaners niet.

“De Afrikaners zien zichzelf graag als een blanke Afrikaanse stam, en ze zijn ook nooit een echte koloniserende macht geweest. De Hollanders hebben zich er nooit veel mee bemoeid, de Boeren gingen al snel hun eigen weg, die wilden er wonen.

“Soms vraag ik aan blanken: waarom legt niemand het plan op tafel om de rijkdom te delen? Ze reageren daar niet op. Blijkbaar is het voor hen moeilijk om contact te leggen met zwarten. Ze willen wel – en dan heb ik het niet over de rechtse blanken, die schíjten op alles wat zwart is. Maar een grote groep Afrikaners zit zo niet in elkaar: die hebben bijna een soort Duits schuldcomplex van na de oorlog. Ze zijn jaloers op de manier waarop ik met zwarte mensen contact maak. Zij kunnen het niet, zij blokkeren – deels uit schaamte. Dat is dat calvinisme: de schuld blijft op hun schouders liggen en ze kunnen niet naar de biecht.”

Die Suid-Afrikaanse delegasie het ook die Europese Parlement en die Vlaamse Parlement besoek. By die Vlaamse Parlement is ‘n gespreksforum georganiseer waar politici en akademici verskillende onderwerpe soos die bestuur van veeltaligheid, asook die voordele en die finansiële implikasies van ‘n goed georganiseerde veeltalige stelsel onder die loep geneem het.

Hierdie verslag is ‘n volledige samevatting van hul gevolgtrekkings en hul toekomsblik vir veeltaligheid en die implementering daarvan in Suid-Afrika.

Die toer is georganiseer deur die Stigting vir die Bemagtiging deur Afrikaans en CETRA (Centre for Translation, Culture and Language) aan die Katholieke Universiteit Leuven, onder leiding van prof. Jose Lambert. Die medewerker van die SBA in België, Nederland en die Verenigde Koninkryk is Ilze Bezuidenhout.

Die volledige verslag in Engels kan gelees word by:
asinamali.pdf [59KB Adobe Acrobat dokument]
asinamali.doc [90KB Microsoft Word dokument]